Ở các nước phát triển, người tiêu dùng chỉ quan tâm đến “rau” hoặc là “rau hữu cơ”. Bởi nếu chỉ nói “rau” thì hiễn nhiên được hiểu là an toàn. Riêng ở ta thì rau thiếu an toàn phổ biến nên chia thành ba loại như vừa nhắc tới.

An toàn, gọi chung là khi canh tác được phép sử dụng các hợp chất hóa học để canh tác. Liều lượng và thời gian cách ly đủ để không ảnh hưởng đến sức khỏe. Tùy tiêu chuẩn thực hành canh tác mà quy định liều lượng và thời gian cách ly có khác.

Phổ biến nhất là chuẩn an toàn VietGAP và GlobalGAP. Ngoài ra, tùy đặc điểm nông nghiệp của từng quốc gia mà mỗi nước có một chuẩn riêng. Các chuẩn này đều quy định về vùng trồng, nguồn nước, thời gian cách ly đạm, thuốc BVTV… và sự khác biệt thường khá rõ.

Do đặc tính sinh lý cây, trình độ của người trồng, khí hậu, thời tiết… nên không thể mặc nhiên hiểu an toàn thì ở đâu chất lượng sản phẩm cũng như nhau. Chẳng hạn như, anh A và anh B vườn cạnh nhau, cùng thực hành VietGAP nhưng do trình độ canh tác của anh B giỏi nên quanh năm không dính lấy một giọt thuốc bảo vệ thực vật và lượng phân bón vô cơ (hóa học) siêu thấp. Chất lượng sản phẩm của anh B là VietGAP nhưng nhiều người bán hàng ngộ nhận rằng đó là hữu cơ.

Vậy thì hữu cơ nó ra làm sao?

Nói đến hữu cơ, phần đông chúng ta (kể cả người làm hữu cơ tự phong) hiểu không hóa chất. Điều này là sai, phải nói là thực hành theo tiêu chuẩn nào và một số chuẩn vẫn cho phép sử dụng với quy định rất nghiêm ngặt.

Cũng giống như luật pháp, người canh tác hữu cơ được thực hành những công việc mà chứng nhận hữu cơ (xem phần dưới) mình theo đuổi không cấm. Vậy, điều khác biệt là, nếu như canh tác an toàn chỉ hướng đến việc cho ra sản phẩm không gây hại cho sức khỏe thì canh tác hữu cơ lại vừa quan tâm sức khỏe con người và bảo vệ tự nhiên, duy trì đa dạng sinh học. Bởi nói gọn ra, hữu cơ là canh tác nông nghiệp theo cách của tự nhiên nhằm phục vụ con người.

Ở nội dung bài viết này, người viết luôn giữ thái độ trung lập giữa hữu cơ và an toàn. Tuy nhiên, sự khác biệt về tiêu chí canh tác nên các sản phẩm hữu cơ thường có chất lượng dinh dưỡng vượt trội hơn. Cũng như đã phân tích ở trên, dù là hữu cơ hay an toàn thì trình độ canh tác của người trồng sẽ quyết định đến chất lượng sản phẩm. Có nhiều trang trại tuy hữu cơ nhưng trình độ kém nên cây trồng suy dinh dưỡng và dẫn đến hàm lượng dinh dưỡng rất tệ. Chưa kể, một lượng rất đông người trồng tự phong hữu cơ nhưng chưa bao giờ tiếp cận một chuẩn mực hữu cơ nào (USDA, EU…)

Cũng như an toàn, mỗi chứng nhận hữu cơ đều có sự khác biệt đáng kể. Chứng nhận EU, USDA, COR, JAS… đều có những khác biệt. Hiện nay, chứng nhận USDA là phổ biến nhất và các sản phẩm hữu cơ OriFarm đang thực hành theo chuẩn này. Cac chuẩn này quy định rất nghiêm ngặt về chỉ số an toàn của nguồn đất, nước, giống, phân bón, vùng đệm cách ly… VD như chuẩn USDA, để được xét duyệt là hữu cơ thì vườn phải canh tác theo hướng hữu cơ tối thiểu 3 năm.

Ảnh: dâu tây hữu cơ thường có hật lồi lên bề mặt quả

Như đã nói ở trên, hữu cơ không hẳn là không hóa chất hoàn toàn. Thực tế ở VN thì hầu như những người thực hành hữu cơ nghiêm túc đều không sử dụng một loại hóa chất nào cho quá trình canh tác của mình và OriFarm cũng vậy.

Điều quan tâm, các sản phẩm OriFarm ghi nhãn (an toàn) thì an toàn như thế nào?

OriFarm tôn chỉ lấy trí thức làm giá trị cốt lõi. Vì vậy không chỉ ở vườn mà các đơn vị đối tác cũng đều là trí thức. Trí thức là luôn giải thích được việc mình làm, không chung chung cảm tính, không bắt chước máy móc. Người tạo ra sản phẩm lấy tinh thần khoa học để thực hành, dựa vào khoa học để sống. Đây cũng là câu trả lời “tại sao danh mục sản phẩm nhập từ đối tác bên ngoài rất ít?”

Ảnh bìa: cà chua hữu cơ thường có lớp lông tơ rất mịn trên vỏ

Để cho ra trên 20 loại rau hàng ngày. Cả hệ thống phải trồng xoay tua trên dưới 60 loại rau trong 1 tháng. Đặc tính của hữu cơ là phải luân canh, sâu bệnh là hầu như phải nhổ và làm lại từ đầu.

Để trồng được một loại rau cho thu hoạch ngày này qua ngày khác, vườn phải trồng gối đầu. Nghĩa là khi đám này vừa thu hoạch hết thì hôm sau có đám khác cho thu hoạch. Phải gieo hạt, làm đất, cấy giống, nhổ cỏ, cắt tỉa,… hằng ngày.

Ví dụ như rau cải. Mỗi đám rau cải khi tới lứa buộc phải thu hoạch trong vòng một tuần, để quá tuần rau già. Thế nên phải mua giống, gieo giống, làm đất, cấy rau xuống đất, bón phân, nhổ cỏ hàng tuần.

Nếu mỗi vườn trồng 06 loại rau thì hàng ngày đều phải làm tất cả các công việc tương tự như trồng rau cải nói trên. Thế nhưng, đặc tính mỗi loại rau đều khác nhau. Khác về nhu cầu ánh sáng, nước, phân, khoảng cách hàng, cách gieo giống… Để quản trị từng loại rau hữu cơ đã khó và 06 loại rau lại cực khó.

Thực tế trên 05 vườn đang trồng rau (ngoại trừ vườn chuối và trứng), mỗi vườn phải duy trì trung bình hơn 12 loại rau. Đó là môt khối lượng công việc khổng lồ. Chuyên gia quản lý vườn phải toàn thời gian làm việc tại vườn. Để lo vật tư làm vườn, trồng, thu hoạch… và phân phối về cửa hàng.

Đến đây, chúng ta thấy cả hệ thống OriFarm chứa một núi công việc và để duy trì khoảng 20 loại rau để phục vụ không hề đơn giản.

Chỉ có chợ hoặc siêu thị mới đảm bảo được hàng trăm loại rau hàng ngày. Bởi để có hàng trăm loại rau thì phải có hàng ngàn nhà vườn cùng tham gia trồng và cung cấp cho chợ hoặc siêu thị. Như thế, mỗi vườn chỉ trồng mỗi lần một loại rau và thu hoạch trong một lần.

Trong tương lai, để chuyên nghiệp hoàn toàn, mỗi vườn chỉ canh tác 5-6 loại rau. Để làm được việc này cần mở thêm khoảng 20 cửa hàng organic tiện lợi. Vấn đề ở con người và đất. Nhân lực đủ kiến thức để canh tác organic chuyên nghiệp không hề dễ. Bên cạnh đó, đất đạt chuẩn organic lại càng khó.

Đây là khác biệt cơ bản để phân biệt mật rừng và mật nuôi. Tổ ong nuôi được thiết kế tách phấn hoa khỏi mật để dễ bảo quản.

Trong khi đó, hàm lượng protein và vitamin trong phấn hoa thậm chí cao hơn trong mật ong nguyên chất. Protein cấu tạo nên khối cơ, là nơi dự trữ năng lượng bền vững cho cơ thể.

OriFarm hay nhắc nhà mình thỉnh thoảng mở nắp chai mật ong rừng cho thoát ga. Nếu vặn chặt nắp chai lâu ngày thì sẽ nổ chai đấy ạ.

Boom mật ong là có thật ạ, hì hì.

Ảnh 1: Mật ong nổi bọt khi vừa rót vào chai, bên trái là mật ong nuôi.

Ảnh 2: Phấn hoa được tách khỏi chân ong nuôi khi ong chui qua lỗ vào tổ.

Ảnh 3: Lớp váng bọt trong chai mật ong rừng.

Khó lắm ạ. Nếu tinh ý, rau tại Lều không ổn định. Lúc nhiều lúc ít, lúc có món này lúc hụt món kia. Ở nhà mình thì không có loại rau này có thể sáng tạo/linh động với loại rau khác.

Ở trường mầm non, thực đơn được fix cho từng ngày trong tuần. Chưa kể, số lượng từng loại phải chính xác, để đảm bảo khẩu phần ăn cho từng bé hàng ngày. Thế nên, các bé đành phải chịu thiệt thòi.

Thực trạng này không chỉ xảy ra tại OriFarm mà bất kể đơn vị nào làm thật.

“Nước trong thì không có cá” là vậy.

Đó là câu hỏi thường trực của tất cả các nhà. Riêng tại cửa hàng, có một cách đơn giản là dùng thử.

Bởi hương, vị, hình dáng không lẫn vào đâu được. Nói không ngoa thì có thể tiết giảm đáng kể chi phí mua gia vị ?. Bản thân rau đã ngọt, đã thơm đặc trưng của từng loài.

Nhiều nhà muốn đến tận nơi để xem trực tiếp công việc làm vườn. Mình bận đi làm đã đành, việc ghé thăm vườn ảnh hưởng rất lớn đến công việc làm vườn cũng như ảnh hưởng đến chất lượng vườn tược. Thế là, không chỉ OriFarm, các vườn chuyên nghiệp hạn chế tiếp khách là vậy. Thân thiết lắm mới bỏ công bỏ việc tiếp.

Co một cách khác để tăng doanh số phục vụ. Đó là thông qua sự “thân thiết” ở trên giới thiệu. Đây là sự khác biệt thứ hai của Lều. “Khách nền” của Lều chính là những người bạn thân thiết, thông qua những người bạn của Lều để giới thiệu đến nhà mình.

Thời buổi công nghệ thông tin mà, rất nhiều cách để kiểm chứng. Cách kiểm chứng tốt nhất là tìm hiểu con người làm ra nó. Con người làm nông nghiệp hiện nay chỉ cần trung thực và kiến thức hàn lâm về khoa học cây trồng là đủ. Bỏ công sức và chỉ thu về phần của mình.

Nhà cháu thường giải thích rằng nhiều nơi ở Mỹ người ta vẫn phục vụ kiểu vậy. Rằng thì bản chất của rau organic là vậy. Rằng trưng bày vậy để giảm giá thành rau, nhiều người có điều kiện dùng rau hơn. Mình tô vẽ bao bì, hào nhoáng khay kệ sẽ đánh lừa cảm xúc của người đi chợ.

Đó chỉ là phần nổi của câu chuyện. Từ khi bắt tay vào “sửa lỗi cho rau”, nhà cháu nhận thấy, vấn nạn của rau nằm ở vườn. Nó liên hệ đến kiến thức canh tác, đến lòng trung thực và sâu xa hơn là văn hóa nông nghiệp.

Chúng ta quen với cách làm cũ nhưng cách làm ấy lại đến từ kinh nghiệm, không xây dựng dựa trên nền tảng khoa học. Phải đưa khoa học vào nông nghiệp và phải làm lại từ đầu với một cách khác hơn, phù hợp với bối cảnh nước nhà. Bối cảnh ấy bao gồm cả văn hóa, cả chính trị…

Chúng ta sai lầm nhiều thứ nhưng chúng ta ngại thay đổi. Đơn giản là vì sai lầm của chúng ta vẫn được người tiêu dùng chấp nhận. Đơn cử như, các cửa hàng đều lấy nền xanh để thiết kế cửa hàng nhưng tông màu này là sai cơ bản về thiết kế mỹ thuật. Hoặc là các cửa hàng đặt tên fanpage rất cá nhân, muốn có một hàm ý nào đó nhưng lại gây khó khăn trong việc tiếp cận người tiêu dùng. Bản chất “lỗi” của rau nằm ở vườn, chỉ cần nâng cấp hơn cách phục vụ của các sạp ở chợ là ổn. Tập trung nguồn lực cho vườn.

Rằng vườn phải nắm rõ quy trình organic, phải trang bị kiến thức sinh học đầy đủ, phải trồng đa dạng loại rau với số lượng nhiều. Như thế vườn mới có thu nhập và chuyên tâm cho việc canh tác.

Muốn làm được vậy thì cửa hàng phải bán được nhiều hàng. Muốn bán được nhiều thì phải nghĩ cách tiếp cận được nhiều người có nhu cầu. Đây là lý do chính giải thích tại sao cửa hàng chỉ toàn là những cử nhân sinh học.

Các loại rau ăn lá như cái xanh, cải ngọt, rau cần, rau muống, xà lách… là tác nhân gây ung thư hàng đầu.

Lý do:

1. Dư lượng đạm nitrat NO3 luôn vượt ngưỡng: từ lâu đơ, tập quán canh tác các loại rau này là tưới Urê, càng tưới càng tốt lá, mởn lá, đẹp lá, bóng lá, nặng ký, nặng suất tăng rất cao.

Vì vậy, trong đất luôn tồn dư lượng đạm amon, và vi khuẩn chuyển hoá amon thành nitrat hoạt động mạnh.

Cây lại rất thích hấp thụ đạm nitrat, nó hấp thụ đạm nitrat mạnh hơn đạm amon, và kể cả khi dư nitrat trong cây vẫn không gây ngộ độc cho cây.
Tôi đã thí nghiệm nhiều lần, nhiều loại cây, khi phun Nh4 thì lá cây không sáng bóng lấp lánh, nhưng khi phun dạng nitrat thì lá lấm lánh và rất mởn, càng phun liều cao lá càng mơn mởn.

Nitrat trong cơ thể người chuyển hoá thành nitric, tác nhân gây ung thư.

2. Nitro benzen, có đầy trong rau.
Những người đã học qua hóa học lớp 12 đều biết được rằng benzen và các hợp chất của nó là chất gây ung thư.

Cách đây vài năm, hàng loạt báo mạng, báo tuổi trẻ đưa tin rầm rộ, cũng như nhiều học giả nổi tiếng lên tiếng phản đối các loại BOM.

Từ BOOM FLOWER, cho đến hàng loạt bom bi, bom tấn, siêu bom, super bom, new bom, pro bom… quá trời bom… rằng nông dân đang tắm chất cực độc nitrobenzen, đang gây ung thư…

Nhưng rồi đâu lại cũng vào đấy, báo la mãi cũng chán nên đi đăng hot gill cho nó hot báo, bổ mặc nitrobenzen.

Là một người trồng rau, không ai không biết Atonik, thông dụng đến mức con của người trồng rau khi tập nói nó sẽ nó từ mẹ trước, kế tiếp là Atonik rồi mới biết nói từ cha. Atonik là cái gì thì mọi người tự seach mà xem thành phần của nó, rồi lấy sách hóa phổ thông ra mà xem.

Hai tác nhân trên là quá đủ rồi.

Còn gì nữa?

Sức đề kháng và hệ miễn dịch người suy giảm, vi khuẩn trở nên nguy hiểm hơn được đưa vào cơ thể người khi ăn rau. Tại sao???

Tại sao???

Con của người trồng rau nói từ thứ tư là thuốc viên.

Nó là gì? Là thuốc phun một phát rau tăng trọng siêu nhanh mà phải phun trước khi thu hoạch liều rất cao để cần kg bán, và phun thường kỳ trong canh tác cho nó vọt.

Đó là hoocmon có tên GA3.

Trong cơ thể thực vật luôn dư lượng N, và lạm dụng GA3, nên vi khuẩn rất khoái.

Buộc lòng, bất kỳ người trồng rau nào cũng phải phun thuốc kháng sinh định kỳ từ 3 – 7 ngày một lần.

Kháng sinh dùng trong nông nghiệp phổ biến là streptomycin và các biến thể của nó, dòng cao nhất hiện nay là ningzamycin.

Nguyên tắc của điều trị là vi khuẩn đang dùng kháng sinh cấp thấp thì không thể dùng kháng sinh cấp cao, và ngược lại, đã dùng loại cấp cao thì không thể dùng lại cấp thấp.

Thế nhưng họ đổi thuốc liên tục mà không biết cách đổi.

Vì vậy vi khuẩn đã lờn với streptomycin, khi ăn rau sống vào người thì nó lờn thuốc luôn cả với người.

Thông qua phân tích này, tôi kiến nghị bộ y tế lên tiếng phản đối việc dùng kháng sinh của thú y, người là streptomycin để trị bệnh cháy lá vi khuẩn trên thực vật.

Kiến nghị bộ nn loại bỏ chất này ra khỏi danh mục thuốc bvtv.

Ở quy mô nhỏ như hộ gia đình thì trùn quế thường được cho ăn bằng xác bã thực vật, kể cả rau thải từ nhà bếp. Ở quy mô lớn thì trùn quế được nuôi một phần để xử lý chất thải động vật như phân bò, gà. Vì vậy mà giá phân trùn quế tương đối thấp (3000-4500đ/kg) trong khi dinh dưỡng từ loại phân này lại rất cao.

Sở dĩ phân trùn quế dinh dưỡng cao là do loại phân này chứa nhiều vi sinh có lợi giúp cố định đạm, phân giải lân/vi trung lượng, tạo mùn. Phân trùn quế cho rau ăn lá có thể thay thế phân hóa học. Riêng với rau ăn quả cần bổ sung thêm Kali cho đất.

Hàm lượng bón như sau:

Đối với đất trong chậu: trộn theo tỉ lệ 1:1. Có thể bổ sung thêm 5-10% xơ dừa, tùy mức độ xốp của đất có sẵn.
Đối với đất vườn: bón 2-3kg phân trùn quế cho 1m2 trong vụ đâu, vụ sau chỉ cần bón thêm 1kg/m2. Nên trộn phân với đất để bảo vệ vi sinh dưới ánh nắng mặt trời và tăng độ tơi cho đất.

Các anh chị có thể tim mua phân trùn quế tại các cửa hàng vật tư nông nghiệp hoặc các vựa cây cảnh.

Chúc các anh chị có được 1 vườn rau tươi xanh như ý.

1. Chất lượng không khác rau chợ

Chắc hẳn đa số các anh chị đã và đang dùng rau an toàn và nhận thấy chất lượng rau không khác mấy so với rau chợ.

Điều khác biệt giữa rau an toàn đối với rau chợ chỉ là vẻ bề ngoài bắt mắt hơn. Thế nhưng, rau là thứ chúng ta dùng hàng ngày, vẻ bề ngoài không là động lực để níu kéo người dùng được lâu. Trong khi người bán không có công cụ nào chứng minh chất lượng ngoài cam kết: Đảm bảo

2. Định vị quá cao

Chi phí trồng rau an toàn gần như bằng chi phí trồng rau truyền thống. Thêm vào chi phí đóng gói thì giá rau an toàn tại vườn sẽ có giá cao hơn rau thông thường khoảng từ 2-4 ngàn đồng.

Như đã nói, chất lượng rau an toàn và rau chợ không khác nhau. Để tạo được sự khác biệt, người bán chỉ còn cách tô vẽ lên bề ngoài rau. Bằng cách đầu tư bao bì, nhãn mác bắt mắt, cửa hàng tủ kệ hoành tráng. Tất cả những điều này đẩy giá rau tại cửa hàng lên gấp 2-3 lần rau chợ.

Vẻ hào nhoáng của rau an toàn được tạo ra như vậy sẽ không thể bài trí ngay chợ được.

3. Tâm lý chụp giật

Giá rau cao một phần
người bán đánh đúng tâm lý của người dùng. Nổi ám ảnh về rau bẩn khiến nhiều gia đình không tiếc tiền để lùng cho được rau sạch dùng. Vì vậy mà người bán hét giá một cách tuỳ ý.

Sự tuỳ ý này một mặt tạo nên ma trận bát nháo về giá, một mặt khác tạo nên sự so sánh trực diện về giá cả đối với rau chợ.

Giá cao, chất lượng không khác rau chợ, không chứng minh được sạch bằng các biện pháp kỹ thuật đã khiến rau sạch chưa đến được rau chợ.

Hiện có một số đơn vị đã có cách nghĩ thực tế hơn và đang bắt tay để đưa rau an toàn đến chợ. OriFarm sẽ là đơn vị tiên phong đưa rau chất lượng cao đến chợ. Chắc chắn trong tương lai gần chúng ta sẽ được dùng rau sạch giá thấp. Lúc đó chúng ta sẽ thấy giá rau Hữu cơ OriFarm như hiện nay là đắt đỏ.

Ảnh: nhóm Kết nối nhà nông Việt đang khởi động dự án Rau sạch cộng đồng (giá không quá 15k/kg)